‘Darkness’, een monochroom zwart doek, vormt de tegenpool van ‘Pristine’. Het staat voor het schilderij dat tot het uiterste is gevuld, op het punt van ontploffen. Het reinigingsritueel dat gepaard gaat met het verbranden van het schilderij symboliseert de noodzaak om ons te ontdoen van de paradigma’s die het kader vormen van ons hedendaagse bestaan. We moeten ons innerlijke zelf weer vinden en ons ontdoen van alle onnodige en onnatuurlijke hedendaagse constructies, ideeën en alle ballast uit ons verleden.
Het kunstwerk is een symbolisch-ritueel om het beeld te zuiveren en terug te brengen naar het onbekende, het ongedachte, het onuitgesprokene. Duisternis wordt hier gecreëerd om te helen. De daad van vernietiging is geen verheerlijking van geweld, maar eerder een daad van bevrijding, een daad van zuivering, van alles wat we weten en geloven. Alle ideeën, waarden, vormen, culturele normen, kunst, politiek, sociaal leven, kennis, geschiedenis – alles wordt gedeconstrueerd tot de oorspronkelijke staat. Dit is noodzakelijk in een tijd van globalisering, macro-economie, hyperindividualisme, massamedia en technologieën. Ondanks en juist vanwege dit alles is de moderne mens niet verbonden met zijn diepste, verborgen, gevoelige aard. Enerzijds leeft hij in een toestand van duisternis, zonder zichzelf te kennen. Anderzijds zijn onze eerste wereldcultuur, het sociale leven en de economie erop gericht de individuele duisternis van elke persoon en het collectief te verwateren en te verbergen. Door mainstream te worden, verliezen we onze diepste wensen, dromen, doelen, seksualiteit, betekenissen, ideeën en behoeften.
Duister staat niet alleen voor een einde; het betekent een nieuw begin. Het zou zelfs gezien kunnen worden als het oorspronkelijke, ware begin. Franzen gelooft dat het universum niet uit licht is voortgekomen, maar uit duister. Om dit idee in deze serie weer te geven, wordt alles tot de grond toe afgebrand om plaats te maken voor vernieuwing. Uit de overgebleven leegte kunnen nieuwe beelden ontstaan. Terug naar de stilte, de leegte en de oorsprong. Zuivering door de duisternis te verlichten. Het verbranden van alle ideeën, namen, gezichten en vormen. Streven naar pure mogelijkheden, op zoek naar het opnieuw verstoren van de nieuw gecreëerde leegte.
De meer letterlijke weergave van een dergelijke handeling is terug te voeren op het verbranden van encyclopedieën, wat ook deel uitmaakt van de serie. Dit alles staat voor een absoluut einde, nietsheid en een begin.
“Alles moet worden verbrand. Alles moet worden geëlimineerd totdat er niets meer overblijft, tot de toestand voordat er iets is geboren. Normen, vormen en motieven worden geëlimineerd totdat alleen het ruwe, lege archetype overblijft.
In mijn werk wil ik terugkeren naar deze oorspronkelijke toestand, omdat deze onsterfelijk is, alomtegenwoordig en universeel. De oorspronkelijke toestand bevat de waarheid, de entiteit en de essentie. Om daar te komen moet men alles loslaten; alles moet sterven en tot het niets worden teruggebracht. Het beeld, en daarmee de mens, de schepper en de toeschouwer, wordt onvermijdelijk gedwongen terug te keren naar de oorspronkelijke toestand. Het effect raakt de toeschouwer op het diepste niveau: hij is in staat de ware essentie van het zijn waar te nemen. Naamloos, vormloos, tijdloos, ruimteloos, onbedoeld en willoos. Ik geloof dat het de taak is van de schepper en het beeld om verantwoordelijkheid te nemen voor de oorspronkelijke toestand en daaruit normen af te leiden die waarachtig en dus onmisbaar zijn voor alles. Het stelt de vraag wat de aard van de dingen is, wat de waarheid is? Wat bestaat er vóór de wil? Vóór het gevestigde? Wat is de werkelijkheid? Wat gaat er vooraf aan geloof, religie, aan kennis en stilte? Vernietiging is de creatieve daad die ons terugbrengt naar het oorspronkelijke zijn.”
Franzen’s Darkness-werken moeten worden beschouwd als zijn meest obscure, maar ook uiterst natuurlijke. De daad van het verbranden raakt aan de meest basale instincten en Franzen is in staat om dergelijke gedachten te vertalen naar een artistiek onderzoek.
