Burned Carbon and Resin on Wood, 125 × 125 cm, 2023
Darkness, een monochroom zwart doek, is de tegenpool van Pristine. Het vertegenwoordigt een schilderij dat tot het uiterste gevuld is, op het punt van uitbarsten. Het zuiveringsritueel dat gepaard gaat met het verbranden van het schilderij symboliseert de noodzaak om onszelf te bevrijden van de paradigma’s die het kader vormen van ons hedendaagse bestaan. We moeten ons innerlijke zelf weer vinden en ons ontdoen van alle overbodige en onnatuurlijke hedendaagse constructies, ideeën en ballast van het verleden.
Het kunstwerk is een symbolisch ritueel van zuivering, waarbij het beeld wordt teruggebracht naar het onbekende, het ongedachte en het onuitgesprokene. Darkness wordt hier gecreëerd om te genezen. De daad van vernietiging is geen verheerlijking van geweld, maar een daad van bevrijding en reiniging van alles wat wij denken te weten en te geloven. Alle ideeën, waarden, vormen, culturele normen, kunst, politiek, sociaal leven, kennis en geschiedenis worden afgebroken tot hun oorspronkelijke staat. Volgens Franzen is dit noodzakelijk in een tijd van globalisering, macro-economie, hyperindividualisme, massamedia en technologie. Ondanks, en juist door al deze ontwikkelingen, staat de moderne mens niet meer in verbinding met zijn diepste, verborgen en gevoelige aard. Enerzijds leeft hij in een staat van duisternis, zonder zichzelf werkelijk te kennen. Anderzijds probeert onze westerse cultuur, ons sociale leven en onze economie die individuele en collectieve duisternis te verdoezelen. Door ons aan te passen aan de mainstream verliezen we onze diepste verlangens, dromen, doelen, seksualiteit, betekenissen, ideeën en behoeften.
Darkness staat niet enkel voor een einde; het symboliseert ook een nieuw begin. Het kan zelfs worden gezien als het oorspronkelijke, ware begin. Franzen gelooft dat het universum niet uit licht is ontstaan, maar uit duisternis. Om dit idee te verbeelden wordt in deze serie alles verbrand om ruimte te maken voor vernieuwing. Vanuit de overgebleven leegte kunnen nieuwe beelden ontstaan. Terug naar stilte, leegte en oorsprong. Zuivering door de duisternis te verlichten. Het verbranden van alle ideeën, namen, gezichten en vormen. Streven naar pure mogelijkheden, op zoek naar het opnieuw verstoren van de nieuws gecreëerde leegte.
Een meer letterlijke uitwerking van deze gedachte is terug te vinden in het verbranden van encyclopedieën, eveneens onderdeel van deze serie. Dit alles verwijst naar een absoluut einde, het niets en een nieuw begin.
“Alles moet worden afgebrand. Alles moet worden geëlimineerd totdat er niets overblijft, tot de toestand voordat er iets geboren is. Normen, vormen en motieven worden verwijderd totdat alleen het ruwe, lege archetype overblijft.
In mijn werk wil ik terugkeren naar deze oorspronkelijke staat, omdat zij onsterfelijk, alomtegenwoordig en universeel is. De oorspronkelijke staat bevat de waarheid, de essentie en het wezen. Om daar te komen moet alles worden losgelaten; alles moet sterven en terugkeren naar het niets.
Het beeld, en daarmee de mens, de schepper en de toeschouwer, wordt onvermijdelijk gedwongen terug te keren naar de oorspronkelijke toestand. Het effect raakt de toeschouwer op het diepste niveau: hij kan de ware essentie van het bestaan aanschouwen. Naamloos, vormloos, tijdloos, ruimteloos, zonder intentie en zonder wil.
Ik geloof dat het de taak is van de schepper en van het beeld om verantwoordelijkheid te dragen voor deze oorspronkelijke staat en daaruit normen af te leiden die waarachtig en daardoor onmisbaar zijn. Het stelt vragen als: wat is de aard van de dingen? Wat is waarheid? Wat bestaat er vóór de wil? Vóór het gevestigde? Wat is de werkelijkheid? Wat gaat er vooraf aan geloof, religie, kennis en stilte? Vernietiging is de scheppende daad die ons terugvoert naar het oorspronkelijke zijn.”
Franzens Darkness-werken kunnen worden beschouwd als zijn meest duistere, maar tegelijkertijd ook als zijn meest natuurlijke werken. De handeling van het verbranden sluit aan bij de meest fundamentele menselijke instincten, die Franzen weet om te zetten in een artistiek onderzoek.
